Management and Development Process

fa تبیین فرآیند شکل‌گیری رانش شغلی در بافت بوروکراسی دولتی ایران Explaining the Process of Career Drift Formation in the Context of Iranian State Bureaucracy ساختارهای اداری Administrative structures پژوهشي Research هدف: رانش شغلی وضعیتی که کارکنان به‌جای هدایت فعال مسیر حرفه‌ای، به‌تدریج در فشارهای ساختاری سر می‌خورند و عاملیت خود را از دست می‌دهند. هدف این پژوهش، طراحی مدل شکل‌گیری این پدیده در سازمان‌های دولتی ایران است. روش‌شناسی/ رویکرد: این پژوهش کیفی با نظریه‌پردازی داده‌بنیاد نظام‌مند انجام شده است. داده‌ها از ۲۴ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته عمیق با کارکنان ستادی استانداری خراسان شمالی از طریق نمونه‌گیری هدفمند و نظری گردآوری و با کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته‌ها: مدل پارادایمی نشان داد رانش شغلی فرآیندی خودتقویت‌کننده از تعامل شرایط علّی (ضعف توسعه شغلی، ناکارآمدی پاداش، شوک‌های مدیریتی، عدم تناسب فرد-سازمان) با بستر زمینه‌ای (فرهنگ اطاعت‌محور، محدودیت‌های ساختاری، جغرافیایی، قانونی و مرکزگرایی) و تحت تأثیر شرایط مداخله‌گر است. پدیده محوری «فقدان عاملیت و فاصله‌گیری از خود اصیل» می‌باشد. راهبردهای کارکنان (از انفعال تا کنشگری محدود) پیامدهای منفی فردی، سازمانی، نهادی و رفتاری در پی دارد. حلقه بازخورد مثبت، این چرخه معیوب را تشدید می‌کند. ارزش/ اصالت پژوهش: کشف «پارادوکس امنیت شغلی» و «چرخه معیوب خودتقویت‌کننده» و صورتبندی راهبردهای «کنشگری بقا» نشان می‌دهد رانش شغلی در بوروکراسی ایران پدیده‌ای ساختاری و سیستمی است، نه فردی. مدل ارائه‌شده مبنایی نظری برای شکستن چرخه رانش و احیای عاملیت حرفه‌ای کارکنان فراهم می‌آورد. پیشنهادها: طراحی مداخلات سیاستی و مدیریتی چندسطحی برای شکستن چرخه معیوب ضروری است؛ شامل بازنگری نظام‌های ارتقاء و توسعه شغلی به سمت شفافیت و شایستگی‌محوری، کاهش فشارهای بوروکراتیک با ساده‌سازی فرآیندها و تفویض اختیار، و تقویت توانمندی انطباق شغلی از طریق راهنمایی و مربیگری.   Purpose: Career drift is a situation in which employees, instead of actively directing their professional path, gradually drift into structural pressures and lose their agency. The aim is to design a model of the formation of this phenomenon in Iranian governmental organizations. Methodology/Approach: This qualitative research was conducted using a systematic grounded theory approach. Data were collected through 24 semi-structured in-depth interviews with staff employees of the North Khorasan Province Governor's Office via purposive and theoretical sampling, and analyzed through open, axial, and selective coding. Findings: The paradigmatic model revealed that career drift is a self-reinforcing process arising from causal conditions (weak career development, ineffective reward system, managerial shocks, person-organization misfit) interacting with contextual conditions (obedience-oriented culture, structural, geographical, legal constraints, centralization) and influenced by intervening conditions. The core phenomenon is loss of agency and distancing from one's authentic self. Employees' strategies (from passivity to limited agency) lead to negative individual, organizational, institutional, and behavioral consequences. A positive feedback loop intensifies this vicious cycle. Originality/Value: The discovery of the "job security paradox" and the "self-reinforcing vicious cycle," along with the formulation of "survival agency" strategies, demonstrates that career drift in Iranian bureaucracy is a structural and systemic phenomenon. The model provides a theoretical basis for breaking the drift cycle and restoring employees' professional agency. Recommendations: Designing multi-level policy and managerial interventions is essential to break the vicious cycle; these include revising promotion systems toward transparency and meritocracy, reducing bureaucratic pressures, and strengthening career adaptability through mentoring programs.   رانش شغلی, نظریه داده‌بنیاد, بوروکراسی دولتی, کارکنان ستادی, مدل پارادایمی Career Drift, Grounded Theory, Governmental Bureaucracy, Human Resources, Paradigmatic Model 0 0 http://jmdp.ir/browse.php?a_code=A-10-240-4&slc_lang=fa&sid=1 mohammad yazdaniziarat محمد یزدانی زیارت yazdaniziarat.m@semnan.ac.ir 100319475328460024374 100319475328460024374 Yes