Management and Development Process

fa چارچوب مفهومی تدوین خط‌‌مشی توسعه انسانی سازمانی بر پایه انسان‌شناسی قرآنی A Conceptual Framework for Organizational Human Development Policy Based on Qur’anic Anthropology فرایند توسعه Development Process پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">هدف: هدف این پژوهش، ارائه یک چارچوب نظری و کاربردی برای تدوین سیاست‌های توسعه انسانی در سازمان‌ها بر پایه انسان‌شناسی قرآنی است. پرسش اصلی آن است که با توجه به ارزش‌ها و ویژگی‌های انسان در قرآن کریم، چه "بایدهایی" می‌توان برای توسعه انسانی در سازمان‌ها استخراج نمود که بتواند به‌عنوان راهنمای تدوین خط‌مشی‌های توسعه انسانی سازمانی مورداستفاده قرار گیرد. طرح پژوهش / روش‌شناسی / رویکرد: این پژوهش کیفی بوده و با روش تحلیل مفهومی انجام‌شده است. آیات مرتبط باارزش‌ها و ویژگی‌های انسانی استخراج و با استناد به تفاسیر معتبر مورد تحلیل قرار گرفت و بر پایه تحلیل مفهومی و تحلیل میدان معنایی، بایدهای مدیریتی و سازمانی متناظر با هر ویژگی انسانی شناسایی شد. یافته‌ها: نشان داد که ارزش‌ها و ویژگی‌های انسانی در قرآن کریم را می‌توان در دودسته کلان "ارزش‌ها و ویژگی‌های ذاتی" و "ویژگی‌های بالقوه روانی- رفتاری" طبقه‌بندی نمود. تحلیل مفهومی این دودسته، منجر به استخراج پنج بُعد اصلی برای توسعه انسانی سازمانی شد که شامل بُعد معنوی-الهی، بُعد اخلاقی- ارزشی، بُعد عقلانی- معرفتی، بُعد روانی- هیجانی و بُعد اجتماعی است. هر یک از این پنج بُعد دارای مجموعه‌ای از مؤلفه‌های مشخص مانند ارتقاء معنویت سازمانی، پایداری معنوی، تقویت اخلاق سازمانی، مراقبت اخلاقی، شفافیت اخلاقی، رشد دانش و یادگیری، ارزش‌گذاری بر دانایی و همچنین حفظ سلامت روان، پایداری روانی و تقویت آزادی و اختیار هستند که این ابعاد و مؤلفه‌ها، چارچوب نهایی تدوین خط‌مشی توسعه انسانی سازمانی از منظر انسان‌شناسی قرآنی را تشکیل می‌دهند. ارزش / اصالت پژوهش: این پژوهش با تکیه‌بر انسان‌شناسی قرآنی، منطق توسعه انسانی در سازمان را از رویکردهای ارزشی سکولار به منبع معرفتیِ بومی و الهی منتقل ساخته است و ازنظر نظری، قلمرو توسعه انسانی سازمانی را گسترش می‌دهد. ازنظر کاربردی نیز، الگوی خروجی پژوهش، یک راهنمای عملیاتی برای سازمان‌ها ارائه می‌کند؛ تا در طراحی سیاست‌های توسعه انسانی، به‌صورت هم‌زمان هم قابلیت‌های ایجابی انسان را تقویت کند و هم گرایش‌های بالقوه آسیب‌زا را مدیریت نمایند. پیشنهادهای اجرایی/ پژوهشی: پیشنهاد می‌شود سازمان‌های دولتی و عمومی، نظام مدیریت منابع انسانی خود را از تمرکز صرف بر مهارت‌های فنی به سمت تقویت متوازن ابعاد ایجابی و سازنده معنوی، اخلاقی، عقلانی، روانی و اجتماعی کارکنان ارتقاء دهند. همچنین پژوهش‌های آتی می‌توانند بر طراحی و اعتبارسنجی ابزارهای اختصاصی برای سنجش عملیاتی این ابعاد در توسعه انسانی سازمان تمرکز کنند.</div> <div><div style="text-align: justify;"></div></div> <div style="text-align: justify;">Purpose: The purpose of this research was to provide a theoretical and practical framework for enhancing human development policies in organizations based on Qur’anic anthropology. The central research question is: regarding the values and characteristics of the human beings presented in the Qur’an, what “policy imperatives” can be extracted for human development in organizations to guide the formulation of organizational human development policies? Methodology: This study adopted a qualitative design using conceptual analysis. Relevant Qur’anic verses on human values and characteristics were identified and analyzed through reference to authoritative exegetical sources. Based on conceptual analysis and semantic field analysis, the managerial and organizational imperatives corresponding to each human characteristic were extracted. Findings: The findings indicate that human values and characteristics in the Qur’an can be categorized into two major classes: (1) essential and inherent values and characteristics, and (2) potential psychological-behavioral characteristics. Conceptual analysis of these two classes led to the identification of five principal dimensions for organizational human development including spiritual-divine, ethical-value-based, rational-epistemic, psychological-emotional, and social. Each one of these five dimensions includes specific policy components such as organizational spirituality enhancement, spiritual steadfastness, organizational ethics strengthening, moral care, moral transparency, development of knowledge and learning, valuing wisdom, mental health protection, psychological resilience, and enhancement of autonomy and right of choice. Collectively, these dimensions and components constitute the final framework for formulating organizational human development policy from the lens of Qur’anic anthropology. Originality: This study reorients the logic of human development in organizations from secular value-based perspectives towards a native and divine epistemic foundation grounded in Qur’anic anthropology, thereby expanding the theoretical domain of organizational human development. Practically, the resulting model provides an operational guide enabling organizations to design human development policies that simultaneously strengthen positive human capacities and manage potential destructive inclinations. Recommendations: It is recommended that governmental and public organizations upgrade and redesign their human resource management system, shifting from a sole focus on technical skills toward the balanced strengthening of employees' affirmative and constructive dimensions (spiritual, ethical, rational, psychological, and social). Furthermore, future research can focus on designing and validating specialized instruments for the operational measurement of these dimensions in organizational human development.</div> خط‌مشی, توسعه انسانی, خط‌مشی توسعه انسانی, انسان‌شناسی قرآنی. تحلیل مفهومی. Policy, Human Development, Human Development Policy, Quranic Anthropology, Conceptual Analysis. 3 33 http://jmdp.ir/browse.php?a_code=A-10-7048-1&slc_lang=fa&sid=1 hossein gorjipour حسین گرجی پور h.gorjipour@basu.ac.ir 100319475328460024742 100319475328460024742 Yes Department of Public Administration, Boo Ali Sina University, Hamedan, Iran گروه مدیریت دولتی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.